Amir Temur tavalludining 690 yilligi

// 06.04.2026 Bosma ko'rinish Yuklab olish: pdf (7.91 MB)

Amir Temur “Tuzuklari”da davlat boshqaruvida ilm-fan, hunarmandchilik va kimyo (alkimyo) asoslariga katta eʼtibor qaratilgan. 

U olimlar va muhandislarni qoʻllab-quvvatlab, metallurgiya, qurolsozlik va pirotexnika kabi amaliy kimyo sohalarining rivojlanishiga zamin yaratgan. Bu esa davlatning harbiy qudratini oshirgan. 

Amir Temurning ilm va kimyoga eʼtiborining asosiy yoʻnalishlari:

  • Ilm-fan homiysi: Temur olimlar, faylasuflar va tarixchilar bilan suhbatlashishni xush koʻrgan, ularga gʻamxoʻrlik qilgan.
  • Amaliy kimyo (metallurgiya va qurolsozlik): Qoʻshinni eng zamonaviy qurol-yarogʻlar bilan taʼminlash maqsadida metall eritish, qotishmalar yaratish va oʻqotar qurollar uchun “qora dori” (porox) ishlab chiqarishga katta eʼtibor bergan.
  • Chet el olimlarini jalb qilish: Davlatda ilm-fanni rivojlantirish uchun boshqa yurtlardan yetuk mutaxassislarni, jumladan, amaliy kimyo va muhandislikni bilganlarni poytaxtga taklif etgan.
  • Hunarmandchilikni qoʻllab-quvvatlash: Kimyoviy jarayonlarga asoslangan rangsozlik, qogʻoz ishlab chiqarish va zargarlik sanʼati yuksalgan. 

Xulosa qilib aytganda, Temur “Tuzuklari”da ilm-fan davlat mustahkamligining asosiy omili sifatida qaralgan va kimyo fani amaliy natijalar (qurol va toʻp ishlab chiqarish) orqali davlat himoyasiga xizmat qilgan.
 


So'nggi yangilash sanasi: 06.04.2026