Tariximizda kimyo

// 26.03.2026 Bosma ko'rinish Yuklab olish: pdf (4.2 MB)

Abu Ali ibn Sino kimyo faniga tajribaviy asos solgan allomalardandir. U moddalarning transmutatsiyasiga (bir moddani boshqasiga aylantirishga) shubha bilan qaragan, kimyoviy moddalarni tozalash usullarini rivojlantirgan va tibbiyotda kimyoviy moddalardan keng foydalangan. 

Shuningdek, u minerallar tasnifi va metallarni oʻzgartirishning mumkin emasligini ilmiy dalillagan. 

Ibn Sinoning kimyo faniga qoʻshgan asosiy hissalari:

•Alximiyaga tanqidiy munosabat: Ibn Sino oddiy metallarni (qoʻrgʻoshin, mis) oltinga aylantirish mumkinligi haqidagi alximiklarning daʼvolarini ilmiy jihatdan asossiz deb topgan. U metallarning tabiati bir-biridan farq qilishini va ularni sunʼiy yoʻl bilan oʻzgartirib boʻlmasligini taʼkidlagan.

•Kimyoviy jarayonlar: U kimyoviy birikmalar hosil boʻlishi, moddalarning erishi, aralashishi, qattiqlashishi va rang oʻzgarishi kabi jarayonlarni kuzatgan va taʼriflab bergan.

•Kimyoviy moddalar tozalash: Ibn Sino tozalash usullarini (distillyatsiya, sublimatsiya) takomillashtirgan. U tibbiyotda qoʻllaniladigan dorivor moddalarni (kislotalar, ishqorlar, tuzlar) tozalash va tayyorlash usullarini ishlab chiqqan.

•Minerallar tasnifi: U togʻ-kon jinslari va minerallarni ilmiy asosda tasniflagan, ularni toʻrt guruhga: toshlar, oltingugurtli birikmalar, metallar va tuzlarga boʻlgan.

•Dorishunoslik kimyosi: Ibn Sino "Tib qonunlari" asarida kimyoviy moddalarning shifobaxsh xususiyatlarini batafsil bayon etgan. U minerallarni tibbiyotda qoʻllashning oʻziga xos yoʻllarini koʻrsatgan. 

Uning kimyoviy qarashlari zamonaviy kimyoning ilmiy asoslari shakllanishiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan.
 


So'nggi yangilash sanasi: 26.03.2026